Zielona energia – czym jest i dlaczego warto ją wykorzystywać?

Zastanawiasz się czym jest zielona energia? Jak działa fotowoltaika i pompy ciepła? A może chcesz wiedzieć, jak sfinansować taką inwestycję, żeby nie nadwyrężyć domowego budżetu? Jeśli tak, ten artykuł jest właśnie dla Ciebie!

Czym jest zielona energia?

Zielona energia to forma energii elektrycznej pochodząca z odnawialnych źródeł energii, które są naturalnie odnawialne i nie wyczerpują się w krótkim czasie. Produkcja tej energii odbywa się bez emitowania szkodliwych gazów cieplarnianych i z minimalnym negatywnym wpływem na środowisko. 

W przeciwieństwie do tradycyjnych metod bazujących na paliwach kopalnych, takich jak gaz czy węgiel, zielona energia pozwala na zmniejszenie śladu węglowego oraz poprawę jakości powietrza. 

W praktyce oznacza to, że korzystając z niej, pomagasz w walce ze zmianami klimatu oraz wspierasz globalną transformację energetyczną, której celem jest przejście do bardziej zrównoważonego i bezpiecznego dla planety systemu produkcji i konsumpcji energii.

Jakie są główne źródła zielonej energii?

Najpopularniejsze źródła odnawialne, z których czerpie się zieloną energię, to:

• Fotowoltaika – panele słoneczne instalowane na dachach domów czy firm oraz farmy słoneczne zamieniają światło promieni słonecznych na prąd. To jedna z najbardziej dostępnych i efektywnych technologii, która zyskuje coraz większą popularność zarówno w Europie, jak i na całym świecie. Dzięki instalacjom fotowoltaicznym odbiorcy mogą wytwarzać własny prąd, co pozwala im na zmniejszenie rachunków i uniezależnienie się od dostawców energii.
  
• Wiatr – elektrownie wiatrowe to ogromne turbiny, które przetwarzają energię wiatru na energię elektryczną. W Polsce i innych krajach o dobrej lokalizacji dla wiatraków, energia wiatrowa stanowi ważny element miksu energetycznego. Wiele firm inwestuje w farmy wiatrowe, które pozwalają produkować zieloną energię.
  
• Energia wodna – elektrownie wodne korzystają z siły przepływającej wody. Są one szczególnie popularne tam, gdzie dostęp do naturalnych zbiorników jest duży. Elektrownie szczytowo-pompowe pozwalają na magazynowanie energii, co ułatwia stabilizację sieci energetycznej opartej na zmiennych źródłach, takich jak wiatr czy słońce.
  
• Pompy ciepła – coraz częściej stosowane w budownictwie, pozwalają na efektywne wykorzystanie naturalnego ciepła z powietrza, wody czy gruntu do ogrzewania budynków i podgrzewania wody użytkowej. Dzięki temu można znacznie ograniczyć zużycie energii elektrycznej lub gazu, co przekłada się na oszczędności i mniejsze zanieczyszczenie środowiska.
  
• Biomasa i biogaz – to paliwa odnawialne produkowane z organicznych odpadów rolniczych i przemysłowych. Są one szczególnie ważne dla rolników, którzy dzięki nim mogą wykorzystać odpady produkcyjne do produkcji energii. Biogazownie i spalarnie biomasy pozwalają wytwarzać ciepło i prąd w sposób zgodny z zasadami gospodarki obiegu zamkniętego.

Fotowoltaika czy fotowoltanika?

Jakie korzyści niesie za sobą korzystanie z zielonej energii?

Decydując się na korzystanie z zielonej energii, zyskujesz wiele wymiernych korzyści. Po pierwsze, dzięki zastosowaniu odnawialnych źródeł energii, Twoja działalność lub dom staje się bardziej ekologiczny. Ograniczasz emisję szkodliwych gazów, co ma bezpośredni wpływ na jakość środowiska i zdrowie. 

Po drugie, inwestycje w instalacje fotowoltaiczne lub pompy ciepła pozwalają na znaczne obniżenie rachunków za prąd i ciepło. To szczególnie ważne w obliczu rosnących cen energii elektrycznej i gazu.

Dodatkowo, dzięki umowom PPA, które umożliwiają zakup zielonej energii bez konieczności budowy własnej instalacji, odbiorcy indywidualni i biznesowi mogą łatwiej i taniej korzystać z OZE. Takie rozwiązania pozwalają na większą elastyczność i dostępność zielonej energii na rynku. 

Co więcej, korzystanie z zielonej energii zwiększa wartość nieruchomości oraz pozytywnie wpływa na wizerunek firmy, pokazując, że jesteś zaangażowany w działania na rzecz ochrony klimatu.

Sprawdź jak działa instalacja on grid!

Jakie oznaczenia gwarantują pochodzenie zielonej energii ze źródeł odnawialnych? 

Świadomi konsumenci, poszukujący pewności co do źródła zakupionej energii elektrycznej, mogą polegać na specjalnych systemach certyfikacji i oznakowania. Te mechanizmy weryfikacyjne potwierdzają, że konkretna ilość energii została wygenerowana z OZE i włączona do sieci. 

Gwarancje Pochodzenia (Guarantees of Origin – GO) 

Gwarancje Pochodzenia to standardowy europejski system certyfikujący energię odnawialną, wprowadzony dyrektywą 2009/28/WE. Każda gwarancja reprezentuje 1 MWh prądu wytworzonego z OZE.

Certyfikaty GO zawierają precyzyjne dane o:

• typie źródła odnawialnego (wiatr, słońce, woda, biomasa),
• dacie i lokalizacji produkcji,
• mocy zainstalowanej jednostki wytwórczej,
• czasie ważności dokumentu,
• unikalnym numerze identyfikacyjnym.

W naszym kraju instytucją wydającą te gwarancje jest Urząd Regulacji Energetyki. Certyfikaty można sprzedawać niezależnie od fizycznego przepływu energii, co umożliwia odbiorcom wspieranie OZE, mimo korzystania z energii z sieci mieszanej. Świadectwa Pochodzenia (zielone certyfikaty) Polski system świadectw pochodzenia, nazywanych potocznie „zielonymi certyfikatami”, obejmuje dokumenty poświadczające generowanie energii z odnawialnych źródeł. Wystawia je Prezes URE na podstawie wniosku wytwórcy. 

Pełnią one dwie kluczowe funkcje:

• potwierdzają ekologiczne pochodzenie energii,
• stanowią narzędzie wsparcia dla wytwórców zielonej energii w systemie obowiązków kwotowych.

Te zbywalne świadectwa funkcjonują jako towar notowany na Towarowej Giełdzie Energii. System ten motywuje producentów konwencjonalnej energii do inwestowania w odnawialne źródła lub nabywania świadectw od innych wytwórców. RECS (Renewable Energy Certificate System) RECS stanowi międzynarodowy system certyfikacji funkcjonujący równolegle do Gwarancji Pochodzenia. Certyfikaty RECS również odpowiadają 1 MWh energii z OZE. Mechanizm ten umożliwia międzynarodowy obrót certyfikatami, wspierając tym samym rozwój odnawialnych źródeł energii na skalę globalną. 

EKOenergia 

EKOenergia to międzynarodowe oznaczenie zarządzane przez sieć europejskich organizacji ekologicznych. Wyróżnia się na tle innych certyfikatów, ponieważ oprócz potwierdzenia odnawialnego źródła, nakłada dodatkowe wymogi środowiskowe i społeczne na producentów.

Certyfikat ten zapewnia, że:

• energia pochodzi z odnawialnych źródeł,
• produkcja spełnia rygorystyczne kryteria zrównoważonego rozwoju,
• część przychodów zasila fundusz klimatyczny wspierający nowe inicjatywy OZE.

To oznaczenie jest szczególnie cenione przez przedsiębiorstwa realizujące cele ESG. 

Certyfikaty REC i I-REC 

System REC (Renewable Energy Certificates) cieszy się popularnością głównie w USA i krajach poza Unią Europejską. Podobnie jak Gwarancje Pochodzenia, odpowiadają one 1 MWh ekologicznie wytworzonej energii. I-REC (International Renewable Energy Certificate) to globalny standard stworzony dla państw nieposiadających własnych systemów weryfikacji pochodzenia energii. Zgodny z Protokołem GHG, pozwala firmom na całym świecie dokumentować wykorzystanie odnawialnych źródeł. 

Certyfikaty dla energii z biomasy

Dla energii wytwarzanej z biomasy funkcjonują specjalne systemy certyfikacji, potwierdzające zrównoważone pochodzenie surowców:

• ISCC (International Sustainability & Carbon Certification),
• FSC (Forest Stewardship Council) dla biomasy leśnej,
• PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification).

Certyfikaty te gwarantują, że wykorzystywana biomasa pochodzi ze zrównoważonych źródeł i nie przyczynia się do niszczenia lasów ani degradacji środowiska. Znaczenie oznaczeń dla konsumentów i rynku

System oznaczeń ekologicznej energii spełnia kilka istotnych funkcji:

1. Zapewnia przejrzystość – umożliwia świadome wybory energetyczne,
2. Wspomaga OZE – zakup certyfikowanej energii przekłada się na realne wsparcie producentów,
3. Ułatwia raportowanie środowiskowe – pomaga dokumentować ślad węglowy,
4. Stymuluje rynek – tworzy ekonomiczne bodźce dla nowych inwestycji w OZE.

Jak weryfikować autentyczność oznaczeń?

Aby mieć pewność co do pochodzenia energii, należy:

• sprawdzić aktualność Gwarancji Pochodzenia lub innych uznanych certyfikatów dostawcy,
• zweryfikować, czy certyfikaty są prawidłowo umarzane,
• zapoznać się z raportami środowiskowymi sprzedawcy,
• upewnić się, że firma przechodzi niezależne audyty.

Warto pamiętać, że energia elektryczna fizycznie nie jest segregowana w sieci według źródła – wszyscy korzystamy z tej samej infrastruktury przesyłowej. 

Certyfikaty stanowią finansowy mechanizm rozliczeniowy, zapewniający, że za każdą megawatogodzinę energii oznaczonej jako „zielona”, odpowiednia ilość energii z OZE trafiła do systemu. Dzięki systemom certyfikacji i oznakowania, konsumenci mogą świadomie wybierać dostawców i aktywnie uczestniczyć w transformacji energetycznej, przyczyniając się do rozwoju odnawialnych źródeł energii nawet bez posiadania własnych instalacji OZE.

Jak umowy typu PPA wspierają zakup i rozwój zielonej energii? 

Power Purchase Agreements (PPA) to innowacyjny mechanizm finansowo-prawny, który stał się kluczowym elementem transformacji energetycznej. Te kontrakty tworzą bezpośrednie powiązanie między wytwórcami zielonej energii a jej odbiorcami, przynosząc obopólne korzyści i znacznie przyspieszając rozwój odnawialnych źródeł. PPA to długoterminowe umowy zawierane bezpośrednio między producentem energii odnawialnej a jej nabywcą. Obejmują one okres od 5 do nawet 25 lat, określając nie tylko cenę, ale także ilość kupowanej energii, harmonogram dostaw i inne istotne warunki współpracy. 

Główne modele PPA:

• korporacyjne (C-PPA) między wytwórcami OZE a dużymi odbiorcami biznesowymi,
• wirtualne (VPPA) oparte na rozliczeniach finansowych bez fizycznej dostawy,
• fizyczne z rzeczywistą dostawą energii,
• lokalne (On-Site) z instalacją znajdującą się na terenie odbiorcy,
• pośrednie (Sleeved) z dostawcą energii jako pośrednikiem.

Długoterminowy charakter tych kontraktów gwarantuje producentom zielonej energii stabilne przychody przez wiele lat. Ta przewidywalność finansowa ma kluczowe znaczenie przy pozyskiwaniu kredytów bankowych na nowe projekty OZE, zmniejsza ryzyko inwestycyjne związane z wahaniami cen i umożliwia długofalowe planowanie rozwoju. Instytucje finansowe chętniej udzielają finansowania na budowę farm wiatrowych czy fotowoltaicznych, gdy projekt ma zapewnionego odbiorcę energii na długi czas. 

PPA pozwalają rozwijać sektor OZE niezależnie od dotacji rządowych. Umożliwiają budowę instalacji bez konieczności uczestnictwa w aukcjach, zapewniają funkcjonowanie elektrowni po wygaśnięciu okresów wsparcia oraz tworzą mechanizm rynkowy zamiast dotacyjnego. Jest to szczególnie istotne dla elektrowni zbliżających się do końca okresu wsparcia w formie zielonych certyfikatów lub taryf gwarantowanych. 

Korzyści dla odbiorców energii:

• zabezpieczenie przed wahaniami cen na rynku hurtowym,
• możliwość długoterminowego planowania wydatków energetycznych,
• często korzystniejsze stawki niż w standardowych ofertach,
• ochrona przed gwałtownymi podwyżkami w czasie kryzysów energetycznych.

Wiele kontraktów PPA opiera się na zasadzie „dodatkowości” (additionality), co oznacza, że przyczyniają się do powstania nowych mocy wytwórczych OZE, które bez takiego zabezpieczenia nie zostałyby wybudowane. Umowy zawierające tę klauzulę gwarantują, że zakup zielonej energii przekłada się na budowę nowych instalacji, pozwalają odbiorcom wykazać realny wpływ na transformację energetyczną i przyspieszają wzrost mocy OZE. 

PPA umożliwiają też bilansowy zakup zielonej energii z gwarancjami pochodzenia. Ten mechanizm zapewnia, że za każdą zużytą jednostkę energii równoważna ilość zielonej energii została wprowadzona do sieci, co jest potwierdzane certyfikatami. Dzięki temu energia jest identyfikowalna pod względem źródła, technologii i czasu wytworzenia, a odbiorcy mogą rzetelnie raportować swój ślad węglowy i realizację celów zrównoważonego rozwoju. 

Specyficzny wpływ poszczególnych modeli PPA:

• umowy On-Site wspierają energetykę rozproszoną i zwiększają lokalną odporność energetyczną,
• korporacyjne PPA mają znaczenie ze względu na dużą skalę zakontraktowanej mocy i długi horyzont czasowy,
• umowy wirtualne (VPPA) umożliwiają wsparcie projektów OZE nawet gdy fizyczna dostawa jest niemożliwa,
• światowe korporacje technologiczne podpisały kontrakty na setki megawatów, przyczyniając się do budowy nowych farm,
• firmy z rozproszoną strukturą mogą konsolidować zakup zielonej energii.

Umowy PPA stanowią mechanizm rynkowy zmniejszający zależność sektora OZE od subsydiów. Umożliwiają finansowanie projektów na zasadach konkurencyjnych, redukują obciążenia dla budżetu państwa i rachunków końcowych odbiorców oraz przyspieszają osiągnięcie przez technologie OZE pełnej opłacalności ekonomicznej. Zasadniczo zmieniają też perspektywę finansowania projektów odnawialnych, zapewniając lepsze warunki kredytowania, obniżając koszt kapitału i zwiększając dostępność finansowania dla nowych inwestycji. 

Bariery rozwoju rynku PPA w Polsce:

• ograniczona płynność rynku energii,
• złożoność prawna umów długoterminowych,
• niewystarczająca świadomość wśród mniejszych firm,
• wyzwania związane z bilansowaniem energii z niestabilnych źródeł OZE.

Perspektywy rozwoju są jednak obiecujące dzięki rosnącej świadomości ekologicznej, wzrostowi cen energii konwencjonalnej, ambitnym celom klimatycznym firm, dojrzewaniu technologii OZE i rozwojowi magazynowania energii.

Jakie są perspektywy rozwoju zielonej energii w Polsce i na świecie?

Na całym świecie obserwujemy rosnący trend rozwoju zielonej energii. W Europie Polska jest jednym z liderów w dynamicznym wzroście instalacji fotowoltaicznych i farm wiatrowych. 

Dzięki wsparciu rządu oraz funduszom unijnym, coraz więcej odbiorców i firm decyduje się na przejście na zieloną energię. Polska energetyka coraz szybciej przechodzi przez transformację energetyczną, która ma na celu stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych i rozwój systemów opartych na OZE.

Również w skali globalnej państwa inwestują w rozwój nowych technologii i produktów, które pozwalają na efektywniejsze korzystanie z odnawialnych źródeł. Powstają coraz nowocześniejsze turbiny wiatrowe, bardziej wydajne panele fotowoltaiczne oraz zaawansowane systemy magazynowania energii, które rozwiązują problem niestabilności produkcji z OZE.

Jakie są koszty inwestycji w zieloną energię?

Koszty inwestycji zależą od rodzaju instalacji i ich rozmiaru. Przykładowo, standardowa instalacja fotowoltaiczna dla domu to wydatek rzędu 10–30 tys. złotych, w zależności od mocy i jakości komponentów. Inwestycje w OZE często są one wspierane dotacjami.

Jakie są możliwości finansowania inwestycji w zieloną energię?

W Polsce masz do dyspozycji kilka skutecznych programów, które wspierają inwestycje w zieloną energię i poprawę efektywności energetycznej budynków. Najważniejsze z nich to programy Mój Prąd i Czyste Powietrze oraz Ulga Termomodernizacyjna. Dzięki nim możesz zyskać dofinansowanie lub ulgi podatkowe na zakup i montaż instalacji fotowoltaicznych, pomp ciepła oraz innych rozwiązań opartych na OZE.

Program Mój Prąd

Program Mój Prąd jest dedykowany dla osób fizycznych inwestujących w instalacje fotowoltaiczne. Pozwala uzyskać dofinansowanie nawet do kilku tysięcy złotych na zakup paneli fotowoltaicznych i dodatkowo na magazyny energii elektrycznej lub ciepła, co pozwala efektywniej wykorzystywać wyprodukowaną energię. Warunkiem jest zgłoszenie instalacji do sieci oraz korzystanie z systemu rozliczeń net-billing, a sam wniosek możesz złożyć online.

Program Czyste Powietrze

Z kolei program Czyste Powietrze koncentruje się na termomodernizacji domów oraz wymianie źródeł ciepła na bardziej ekologiczne, w tym właśnie na pompy ciepła. Dzięki temu nie tylko ograniczysz emisję szkodliwych substancji do środowiska, ale też obniżysz rachunki za ogrzewanie i ciepłą wodę. Program oferuje dofinansowanie na działania takie jak ocieplenie, wymiana okien czy montaż nowoczesnych urządzeń grzewczych.

Ulga Termomodernizacyjna

Dodatkowo możesz skorzystać z Ulgi Termomodernizacyjnej, która umożliwia odliczenie wydatków na remonty i modernizacje związane z poprawą efektywności energetycznej w rocznym zeznaniu podatkowym. Obejmuje ona m.in. koszty związane z zakupem i montażem instalacji fotowoltaicznych, pomp ciepła czy innych urządzeń stosowanych w zielonej energetyce. To rozwiązanie jest szczególnie atrakcyjne dla tych, którzy chcą obniżyć swoje zobowiązania podatkowe, inwestując jednocześnie w czystą energię.

Dzięki tym programom i uldze możesz nie tylko przyczynić się do transformacji energetycznej, ale także realnie obniżyć koszty inwestycji w zieloną energię. Warto więc skorzystać z tych możliwości, które umożliwiają skuteczne i korzystne przejście na ekologiczne źródła prądu i ciepła.

Podsumowanie

1. Zielona energia to energia elektryczna pochodząca z odnawialnych źródeł energii, która nie wyczerpuje się i jest przyjazna dla środowiska, nie emitując szkodliwych gazów cieplarnianych.
2. Najważniejsze źródła odnawialne to: fotowoltaika (panele słoneczne), energia z wiatru, energia wodna, pompy ciepła, oraz biogaz i biomasa, które są wykorzystywane m.in. przez rolników.
3. Korzystanie z zielonej energii pozwala obniżyć rachunki za prąd, zmniejszyć emisję zanieczyszczeń oraz zwiększyć wartość nieruchomości.
4. Koszty inwestycji w OZE zależą od rodzaju i skali, np. domowa instalacja fotowoltaiczna kosztuje zwykle od 10 do 30 tys. zł, ale inwestycje te są wspierane dotacjami i programami wsparcia.
5. Główne możliwości finansowania to programy rządowe takie jak Mój Prąd czy Czyste Powietrze oraz Ulga Termomodernizacyjna. Dzięki tym formom wsparcia możesz znacznie obniżyć koszty inwestycji, łatwiej przejść na zieloną energię i aktywnie uczestniczyć w globalnych działaniach na rzecz ochrony środowiska.